دَلالانِ بهشت

پیش از ورودِ به این ویرانه
که روزی خانه می‌خواندیمش
جان گشایید
و هر چه پر و بال در آن دیدید
ز ریشه برکنید
که درین ویرانه
همه چیز رواست
جز آن ترانه که در آن
ز کنعان سخن رود

پیش از ورود به این ویرانه
چشم ببندید
به هر چه لطیف است
به زیبایی                        

پیش از ورود به این ویرانه
بهار را فراموش کنید

پیش از ورود به این ویرانه
با عشق وداع گویید

پیش از ورود به این ویرانه
از زیبایی‌‌یِ خود شرم کنید
بپوشانیدش
که کبیر است چون گناه

پیش از ورود به خانه
بر هر چارراه
به هر کوی و میدان
بهشت می‌فروختند دیوان
به رایگان                         

پش از ورود اما
بر هر چارراه
به هر کوی و گذر
به یک دست طناب
بآن دگر قرآن
دوزخ فروشند دیوان
به رایگان               

رضا هیوا
ده آذر ۱۳۸۹
پاریس
2010-12-01#15.20

[این شعر برایِ نخستین بار در سایت عصر نو چاپ شد ]

در جستجویِ نان

-- گفتگو --

گفتم: گرسنه‌ام
گفت: بخور !

گفتم: سُفره‌ام خالی است
گفت: پیدا کُن !

گفتم: مردانِ مسلح مراقب‌شان‌اند
گفت: خلع‌سلاح‌شان کُن !

گفتم: پُشت‌شان قانون است
گفت: قانون عوض کُن !

گفتم: پُشتِ قانون آرا خوابیده
گفت: رَأی‌ات عوض کن !

گفتم: با یک گل بهار نمی‌شود
گفت: گل‌زار بساز !

گفتم: زمان می‌طلبد
گفت: صبور باش !

گفتم: گرسنه‌ام !

رضا هیوا
یازده بهمن ۱۳۷۹
انگلستان
2001-01-30
[از کتابِ: "رویا و مکافات"]

جار

اگر من جار نزنم:
"آتش! آتش!"
این خطر هست که روستاییان
خفته در خوابِ شیرین
به خفگی افتند

اگر من جار نزنم:
"آتش! آتش!"
کسی رودخانه را به روستا نمی‌آورد
کسی به دنبالِ باران نمی‌رود
و کسی باد را از ورود به روستا باز نمی‌دارد

اگر من جار نزنم
نیستم

رضا هیوا
شانزده مهر ۱۳۸۷
پرواز پاریس-میلان
2008-10-07#10.10
[از کتاب "رویا و مکافات"]

پروانهٔ باکره

بانگ دادند که جایِ یاغیان بر دارست
ور باکره جان داد بهشتش جایست
شیخان همگی مست و خرابند امشب
پروانهٔ خونین بدهند دست به دست

رضا هیوا
بیست و هشت تیر ۱۳۸۹
فرانسه – پیرنه
2010-07-19#03.10

تبار بذرافشانان

خوابگاهِ نفرین شدگان
یا زیارتگاهِ آزادگان
- همین است که هست -
به کلبهٔ ما
خوش آمدید

خواستیم زندگی را زیباتر کنیم
بهایی نامردانه گزافش دادیم
و با خورشیدی که به سینه پنهان داشتیم
رفتیم
چند بذری کاشتیم
و با خونمان آبشان دادیم
چون بذرافشانانِ پیشتر از ما
که کاشتند
دادند
و رفتند

روزی که یوسف به کنعان
و نور به خانه‌هاتان بازگشت
چون به شادی یکدگر ‌بوسید
نوبت که به ما رسد
ز ما یاد کنید

و با جلادان‌مان با عدالت رفتار کنید
تا که خونمان به خانه رسد
نه به بیراهه

رضا هیوا
لانه
2010-08-27#13.07

بیانیهٔ ۱۸ آقایِ موسوی و قانونِ اساسی ِ نوین

این برگه نخستین بار در سایت اخبار روز به چاپ رسید

بیانیه تنها یک جمله به حقوق این دو گروه اختصاص داده: "جنبش سبز بر حمایت از حقوق زنان، نفی هر گونه تبعیض جنسیتی و حمایت از حقوق اقلیتها و اقوام تاکید ویژه دارد". با توجه به ستمی که بر زنان و اقلیت ها رفته و اهمیت تاریخی و سیاسی دادخواهی و برقراریِ عدالت درین موارد نوشتن یک جملهٔ "زیبا "، بدونِ هیچ تعهدِ مشخص، فاقدِ هرگونه ارزش برنامه ای است. زمانِ انتخابات و سخنرانی هایِ عوام پسند به سر رسیده. مردم ما تعهدشان را با خونشان بر سنگفرش ها و در چوبه هایِ دار امضا می‌کنند. جملهٔ زیبا کجا و تعهدِ برنامه ای کجا!

متاسفانه ایشان نام این "حقوق" را نمی‌برند. در مورد زنان، آنچه که سراسر جنبش و بویژه زنان برایِ کسب آن مبارزه می‌کنند "برابریِ کامل ِ حقوق زنان و مردان در همهٔ پهنه هایِ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است".  این یک تعهد برنامه ای می‌تواند باشد.

بیانیه در نیم جمله ای که به مسالهٔ قومی اختصاص داده، نه از حق خودگردانی ِ فرهنگی و اداری سخن می‌گوید، و نه از حق آموزش به زبانِ مادری، که در قانونِ اساسی هم آمده.

منشور جهانی حقوق بشر

چند بار در بیانیه از "حقوق بشر" سخن رفته. شک ندارم که آقایِ خلخالی هم از "نوع ویژه ای از حقوق بشر" دفاع می‌کرد. آنچه که از آقایِ موسوی انتظار می‌رود جدا کردنِ صف خود و جنبش از صفِ دجالان و پذیرش رسمی، آشکار و بدونِ ابهام "منشور جهانی حقوق بشر" به عنوانِ زیربنایِ درک، تعریف و تضمین این حقوق در ایران است. ایشان می‌نویسند: "عدالت، آزادی، استقلال، کرامت انسانی و معنویت ارزشهایِ جهانی هستند و تجربه آموزی از ملتهایی که برای دستیابی به این ارزشها تلاش کرده اند […] از دیگر راه کارهای جنبش است."

پذیرش "منشور جهانی حقوق بشر"، که یکی از بزرگترین دستاوردهایِ سراسر تاریخ است، هم یک تعهدِ برنامه ای است و هم یک گام در نزدیک کردنِ کشورمان به جامعهٔ بین المللی.

چکیده

*) پیشنهادِ آقایِ موسوی به گزیدن "بد" در مقابل "بدتر" باز گشتی است به دورانِ پیش از تجربهٔ دوم خرداد. مردم ما، به حق، هیچ راه حلی را که "ولایت فقیه" جزئی از آن باشد نمی‌پذیرند. خطر چنین برخوردی، که نتایج آنرا هم اکنون نیز می‌توان دید، دلسرد کردنِ مجددِ مردم از جنبش است.

*) ادامهٔ سکوتِ آقایِ موسوی در بارهٔ نقش جنایت‌کارانهٔ آقایِ خامنه ای و اصل ولایت فقیه، هر روز غیرقابل قبول‌تر می‌شود. این سکوت تنها آب به آسیابِ استبداد می‌ریزد.

*) آقایِ موسوی باید از تحمیل گزینهٔ ادامهٔ قانون اساسی موجود به عنوان تنها راه جنبش دست بردارند و درخواستِ بخش بزرگی از جنبش را برای تدوین یک قانون اساسی نوین به عنوان یک گزینه به رسمیت شناسند. تنها راه درین زمینه، گفتمانِ شهروندانه و همه پرسی ِ آزاد است.

*) برایِ اجتناب از کلی گویی و جدایی ِ صفِ جنبش از صفِ دجالانِِ سی سالِ گذشته، باید در بیانیه از تعهداتِ روشن چون "برابریِ کامل حقوق زن و مرد" و "منشور جهانی حقوق بشر" استفاده کرد.

*) آقایِ موسوی با اخلاص می‌نویسند: "این متن قدم اولین است و جنبش سبز در سیر تکاملی خود انشاءالله متن کاملتر و زیباتری خواهد آفرید." امیدوارم این برگهٔ ناچیز درین مهم مفید افتد. فرانسوی‌ها حق دارند بگویند: "آن‌که دوست دارد سخت‌گیر است". چگونه می‌توان این کشور را دوست نداشت؟


پیش از انقلابِ بهمن هرگاه شاه سرفه می‌کرد از همه سو بانگِ "احسنت" و "مرحبا" بر می‌خواست. بعد از انقلاب به جای "احسنت" و "مرحبا" سخنانِ "رهبر" با صدها "صلوات" و "مرگ بر…" بریده می‌شود. در سالِ گذشته، با کمالِ تاسف، پشتیبانی ِ دربست و اغلب گروهی و غیر انتقادیِ بسیاری از فرزانگانِ میهنمان از آقایِ موسوی دور ِ تازه ای ازین اعتیادِ فرهنگی را به نمایش گذاشت. خروج از این چارچوبِ فرهنگی شاید به این سادگی ها نباشد ولی ضرورتِ زمانِ است. در پهنهٔ نبردِ فرهنگی باید مفاهیمی چون "چکِ سفید" و "پدر ملت" را در جامعه منزوی نمود و نشان داد که چک سفید ندادن به کسی، بویژه به یک شخصیتِ سیاسی، به معنی "بی اعتمادی" به او نیست، بلکه به "هیچ کس" نباید چکِ سفید داد. بزرگ‌ترین تضمین استقرار و پاسداریِ یک ساختار مردم‌سالار در میهن‌مان، ارتقاء فرهنگِ سیاسی ِ و دمکراتیکِ مردمی است.

به عزیزانی که مرا از تضعیفِ آقایِ موسوی برحذر می‌دارند پاسخ می‌دهم که من "سکوت" در برابر کاستی هایِ جنبش و مواضع ایشان را مغایر منافع مردم و جنبش می‌دانم. من هرگز نه قدردانیم از نقش ایشان را در به راه اندازی جنبش بعد از انتخابات پنهان کرده ام، و نه انتقادهایم را از ایشان.


آه ای آزادی
خانه ات کجاست؟
ما که قفل ز در
و در ز کلبه
کنده ایم
روستایِ ما اینک
-- دیرزمانی است --
که پنجره ایست باز


رضا هیوا
پاریس
بیست و دو تیر ۱۳۸۹
سیزده ژوئیه ۲۰۱۰

هوارد زین[i]
پرچم‌ها را کنار گذاریم

چه خوب بود اگر درین روز چهارم ژوئیه ملیت گرایی و تمام نمادهایش را به کنار می‌گذاشتیم: پرچم ها، دعاویِ اطاعت و پیروی، سرودها، و پافشاری در ترانه ها که خدا باید آمریکا را از دیگر برجسته تر کند و برکتش دهد.

آیا این ملیت گرایی -- ازخودگذشتگی آن‌چنان سرسختانه به یک پرچم، یک سرود، یک مرز، که کشتار دسته جمعی به راه ‌اندازد -- در کنار کینهٔ مذهبی، یکی از بزرگ‌ترین بلاهای زمان ما نیست ؟

این شیوه های تفکر -- که از زمان کودکی پرورانده، تغذیه و تلقین می‌شوند -- تنها به درد آنان که در قدرت اند می‌خورد و برای دیگران جز مرگ ارمغانی ندارد.

روحیهٔ ملی در کشور کوچکی، که فاقد هم توانِ نظامی و هم عطش ِ کشورگشایی باشد (سویس، نروژ، کوستا ریکا و بسیاری دیگر) می‌تواند بی آزار باشد. اما در ملتی مانند ملت ما آمریکا -- عظیم، با هزاران سلاح کشتار دست جمعی -- آن‌چه که می‌توانست غروری بی زیان باشد، تبدیل به یک ملیت گرایی بلندپرواز و پرنخوتی می‌شود که هم برای دیگران و هم برایِ خودمان خطرناک است.

شهروندان ما آنگونه بار آورده شده اند تا ملت خودمان را متفاوت از دیگران ببینند، یک مورد منحصر به فرد در جهان، یگانه وار اخلاقی، با گسترش به خاکِ دیگران برایِ به گسترش ِ تمدن، آزادی و مردم‌سالاری.

این خودفریبی خیلی زود شروع شد.

هنگامی‌که نخستین مهاجرین اروپایی به داخل خاکِ سرخ‌پوستان در خلیج ماساچوست وارد شدند، خشونت به جنگ علیه سرخ‌پوستان پِکوت[ii] تبدیل شد. کشتار سرخ‌پوستان خداپسندانه به نظر می‌رسید و تصاحب زمین، طبق ِ فرمانِ تورات. پوریتان[iii] ها یکی از مزامیر داوود را نقل می‌کردند، که می‌گوید: "از من بخواه، و من به تو خواهم داد: بهشت را به فرزندانت، و آخرین پارهٔ زمین را به تو، که ازآنِ تو باشد"

هنگامی‌که انگلیسی‌ها یک روستایِ پِکوت را به آتش کشیدند و همهٔ مردان، زنان و کودکانش را قتل عام کردند، یزدان‌شناس[iv] پوریتان کاتون ماتر گفت: "از قرار معلوم در آن روز تعدادی بیش از ۶۰۰ پکوت به جهنم ارسال شدند".

در آستانهٔ جنگ مکزیک یک روزنامه نگار آمریکایی نوشت "سرنوشتِ آشکاری که آسمان برایمان رقم زده این است که در سراسر قاره مستقر شویم." و یکسال پس از شروع این تهاجم، نیویورک هرالد اعلام نمود: "به گمان ما این بخشی از سرنوست ماست که این کشور زیبا را متمدن سازیم."

و همیشه برای اهداف بیخود بوده که کشور ما به جنگ رفته.

ما کوبا را در سال ۱۹۸۸ اشغال کردیم تا کوباییان را آزاد کنیم، و بلافاصله پس از آن به جنگ با فیلیپین پرداختیم تا، به قول پرزیدنت مک کینلی، "مردم فیلیپین را متمدن و مسیحی سازیم."

در کنار قتل عام فیلیپینی ها توسط ارتش ما (دست کم ۶۰۰،۰۰۰ فیلیپینی در طی چند سال درگیری کشته شدند)، وزیر جنگ ما، الیهو رووت، می‌گفت: "از زمانی‌که جنگ آغاز شده سرباز آمریکایی با سایر سربازانِ دیگر کشورها متفاوت است. او پاسدار پیشروُ ِ آزادی و عدالت، نظم و قانون، و آشتی و سعادت است"

امروز می‌بینیم که سربازان ما در عراق متفاوت نیستند. آنان، شاید بر خلافِ نیت درونی ِ خودشان، هزاران غیرنظامی عراقی را کشته اند. و برخی شان نشان داده اند که قادر به شکنجه و بی‌رحمی اند.

در عین حال خود این سربازان نیز قربانی ِ دروغ‌هایِ حکومت‌مان اند.

چندین بار از پرزیدنت بوش شنیدیم که به سربازان می‌گفت که اگر در جنگ کشته شدند یا معلول، بی دست و پا، کور، به خانه بازگشتند، بدانند که این در راه "آزادی" و "دموکراسی" بوده است؟

یکی از عوارض اندیشهٔ ملیت گرایی ازدست دادنِ حس ِ تناسب است. کشته شدن ۲۳۰۰ نفر در پرل هاربر بهانه ای می‌شود برایِ کشتار ۲۴۰،۰۰۰ نفر در هیروشیما و ناگازاکی. کشته شدن ۳۰۰۰ نفر در یازده سپتامبر توجیه کنندهٔ کشتار ده ها هزار نفر در افغانستان و عراق می‌گردد.

هم چنین هنگامیکه ملیت گرایی مُهر برکت و تایید آسمانی به خود می‌گیرد به خشونت و تندیِ ویژه ای دست می‌یابد. امروز رئیس جمهور  ما که دو جنگِ تهاجمی در طول چهار سال به راه انداخته، در جریانِ مبارزاتِ انتخاباتی سالِ ۲۰۰۴ به ما اعلام می‌کند که این خداست که از زبان او سخن می‌گوید.

ما باید این اندیشه را که ملت ما متفاوت با، و از نظر اخلاقی برتر از، سایر قدرت‌هایِ امپراطوریِ تاریخ جهان است، به دور اندازیم.

ما نیاز داریم تا تعلق و وابستگی خود را نژاد بشریت اعلام کنیم نه به هیچ ملتِ ویژه ای.

هوارد زین
برگردان از رضا هیوا
این برگه در سال ۲۰۰۶ توسط "پروژهٔ رسانهٔ پیشرو[v]" به چاپ رسید.
هوارد زین در روز ۲۷ ژانویهٔ سال ۲۰۱۰ درگذشت

برای "لانه زنبور" جوانیم، دانشکده فنی

ای همیشه "لانه‌ی زنبور"
ای خانه‌یِ عسل
ای کمینِ سال‌هایِ آتش
عطرِ ۱۶ آذر‌هات
تبِ جلساتِ آمفی­تئاترت
ضربه‌یِ گارد‌ها
و زنجیرِ "برادران"
...

آن یاد‌
آن عطر
آن فریاد
آن روز‌ها
درین ناکجا آباد
همواره با من است

ای همیشه "لانه‌ی زنبور"
ای خانه‌یِ عسل
ای کمینِ سال‌هایِ آتش
امروز
تنها به کنهِ این تبعید
رو به کعبه‌یِ دیار
بار دگر هوایِ آن ترانه­ات را دارم
که چه خوش می‌خواند

اتحاد، مبارزه، پیروزی!
اتحاد، مبارزه، پیروزی!
اتحاد، مبارزه، پیروزی!

© رضا هیوا
۲ فروردین ۱۳۸۱، لندن

پیام در بالاترین

طومار برای خواهرم

روزی که سوار بر قاطر
در کاروانِ کاسبانِ یاغی ِ مرزی
از کوه هایت گذر می‌کردم
و مین های منفجر نشده
مرا به زندگی باز سپاردند
چه می‌دانستم که روزی
در ‌آنسویِ فلک
طومار بدست
اشک در آستین
خشم در غلاف
برایِ نجاتِ عزیزان
گدایی امضا کنم

آی خانم های محترم
آقایان عزیز
لطفاً توجه کنید
من خواهرم در راهرو مرگ است
اگر زحمت نمی‌شود
…

روزی که سوار بر قاطر
در کاروانِ کاسبانِ یاغی ِ مرزی
از کوه هایت گذر می‌کردم
چه کسی می‌دانست که قرنی بعد
با مویِ سپیدم
از پنجره ای جادویی
به آغوش ِ لبخندهایِ روستا
و به اندرونِ سرمازدهٔ کلبه هاشان باز خواهم گشت
تا در کنار برادر کوچکِ سرخم در تُنگِ آب
مقاومتِ روستا را
به اتفاق جشن بگیریم

آری به اتفاق می‌ توان …

رضا هیوا
پاریس، لانه
2009-11-29#17.00